Wanneer een brander in werking is verdwijnt er via de rookgassen een aanzienlijke hoeveelheid waterdamp door de schouw. Bij een  condensatieketel wordt de warmte uit de waterdamp gerecupereerd, en mee gebruikt voor de verwarming van de woning.

De techniek werd de laatste jaren vooral toegepast bij gasketels (HR-top label) maar heeft recentelijk ook ingang gevonden bij  stookolieketels (Optimaz Elite label)

Condensatieketels werken met een temperatuur die kan dalen tot 25° en hebben een lagere rookgastemperatuur van 50° à 60°. Het rendement van een condensatieketel neemt toe naarmate de keteltemperatuur daalt. Een condensatieketel komt tot zijn volle recht bij temperaturen onder de 55° C.

Door de recuperatie van de warmte uit de rookgassen, kan een condensatieketel een rendement halen > 95 %.

Condesatieketels behoeven ook een aangepast schouw, aangepast volgens het vermogen van de brander.  

Bij condensatietechnieken kan gewerkt worden bij lagere temperaturen. Dit is haalbaar op voorwaarde dat de woning voldoende geisoleerd is (anders moeten we de keteltemperatuur hoger instellen). Bij een lagere temperatuur wordt de warmte bij voorkeur afgegeven via grotere afgifte-oppervlakten. Dit kunnen grotere radiatoren zijn, vloerverwarming, wandverwarming of plafondverwarming.

Wanneer u een oude verwarmingsketel laat vervangen door een condensatieketel, dan is het sterk aanbevolen dat een verwarmingsdeskundige op voorhand berekent of de bestaande warmte-afgifte elementen (radiatoren of convectoren) volstaan voor een optimale warmteverdeling. 

De plaatsing van een condensatieketel levert fiscaal voordeel (40 %) op, en een premie van de netbeheerders (125 €). Via de rekenmodule van het Vlaams Energie Agentschap kan u berekenen hoeveel u theoretisch bespaart met de plaatsing van een condensatieketel: rekenmodule VEA.